زن در متون مقدس

به نام خدا

به احترام زرتشت به پا خیزیم

نهمین جلسه از کلاسهای «زن در متون مقدس»، با بحث پیرامون آئین زرتشتی ادامه پیدا كرد. رضا علیجانی در این جلسه، در ابتدا به یكی دیگر از ویژگی‌های آئین زرتشتی اشاره كرد و سپس به بحث زن در این آیین ادامه داد.

نكته ذكر شده در ابتدای بحث درباره وجود مجازات‌های خشن (عرفی) و مجازات‌های مذهبی بود. وی گفت هر چند امروزه بسیاری از این احكام دیگر عمل نمی‌شود ولی در اوستا و متون دینی آئین زرتشت تا حدی كه من برشمرده‌ام در هفده مورد مجازات مرگ (اعدام) وجود دارد. چهار مورد آن «بی‌دستور» است یعنی فرد مهدورالدم است و هر كسی می‌تواند مجرم را مجازات كند. (مثل مردارسوزی، لواط، راهزنی و...). وی افزود در شش مورد مجازات‌ها مذهبی است (مانند جادوگری، بی‌باوری به دین و ریشخند آن، آموزش آگاهانه كیش بیگانه، انجام مراسم تطهیر بدون تخصص و...) و چند مورد در باره سگ‌ها (مانند دادن غذای داغ یا سخت كه باعث مرگ سگ شود و...) و برخی موارد نیز درباره زنان است (مانند زنان روسپی، آمیزش با زنان در دوران بارداری كه منجر به مرگ آنها یا كودكشان شود و...).

علیجانی گفت مجازات مرگ خشن در این آئین وجود داشته است (مانند پوست كندن و سربریدن، اما برخلاف برخی آئین‌های دیگر دستور كشتار جمعی وجود ندارد. وی افزود البته این احكام را باید در بستر تاریخی خود و در چارچوب یك زندگی عشایری و شبانی درنظر گرفت.

علیجانی در ادامه به طرح دیگر محورهای بحث زن پرداخت. مانند:

_ نفرت انگیزی نازایی _ تصویر زنان درمتن بر محور زایش یا جسم‌محوری و جنسی _‌تاكید بر آموزش به پسران _ زن موضوع مزد و هدیه و فدیه _ زن در خانواده (برتری همسرگزینی، لزوم اجازه دختر برای ازدواج، تفوق و ریاست مرد بر خانواده  _ «خانه‌خدا» _ ، عدم توجه به وضع اسف‌انگیز بیوه‌زنان، بسیار كم‌دانستن میزان مهر یا پیمان و میثاق بین زن و شوهر، روز زن یا روز مزدگیران، عمده‌تر بودن تك‌همسری و عدم تجویز چندهمسری اما تحمل آن، زدن زن كه در متون اصلی نیست اما در متون درجه دوم و رفتار عملی وجود داشته است، ازدواج یا نزدیكان كه بعداً منسوخ شده است) و... برخی محدودیت‌ها و محرومیت‌های زنان از اغذیه آئینی (نذورات) _ تفاوت دستمزد برای معالجه، تطهیر و... زنان _ تقدم توجه حقوقی به سگان نسبت به زنان (در برخی موارد) _ تلقی تابویی از زایمان، سقط جنین و پریود زنان و احكام سخت‌گیرانه درباره آنها. _ تلقی تابویی و جنسیتی سوگ آئینی _‌حمایت حقوقی و اخلاقی از دختران و زنان در امور جنسی.

علیجانی همچنین فهرستی طولانی از تشابهات بین مفاهیم و آموزه‌ها و احكام زرتشتی و اسلامی را مطرح كرد. وی افزود در اسلام آئین زرتشت به عنوان یكی از ادیان اهل كتاب به رسمیت شناخته شده است.

علیجانی در پایان ا ظهار داشت ما در جلسات گذشته  به بسیاری از نكات مثبت و برجسته آئین زرتشتی اشاره كردیم و اتفاقاً نكاتی برای این جلسه باقی ماند كه عموماً از نظر انسان امروز منفی تلقی می‌شود. وی افزود: بررسی آئین زرتشت و فرهنگ زرتشتی، كاوش بخشی از شخصیت و ناخودآگاه جمعی و فردی ماست. وی از حضار خواست به احترام زرتشت بپاخیزند و گفت احترام به زرتشت، پیامبری كه نماد روحیه سازگاری مثبت و سازنده ایرانی است، احترام به هویت تاریخی‌مان و احترام به پاكی جسم و روح، احترام به مثلث نیك ایرانی (پندار، گفتار و كردار نیك) و احترام به راستی و درستی و صداقت است.

جلسه بعدی زن در متون مقدس به بحث درباره زن در آیین یهودی می‌پردازد.