به نام خدا
رفرم و ضدرفرم
چهاردهمين جلسه سلسله کلاسهاي «زن در متون مقدس»، به ادامه بحث زن در آيين مسيحيت اختصاص داشت.
رضا عليجاني در ابتدا در ادامه بحثي كه در جلسه گذشته درباره عيسي، كتاب و كليسا آغاز كرده بود توضيحاتي درباره روند شكلگيري كليسا در مسيحيت ارائه كرد. وي تاريخ كليسا را «روايت تبديل نهضت به نظام» دانست و گفت «نظريه محوري در اين قسمت اين است كه كليساي مسيحي جايگزين قوم برگزيده يهودي و بنياسرائيل، شده است». كليسا، تجلي ملكوت خدا در زمين است در حالي كه نفي واسطه بين انسان و خدا يكي از آموزههاي مسيح بود. اما خود مسيح و كليسا در آموزههاي مسيحيت به واسطه بين انسان و خدا تبديل گرديد. ضمن آنكه راه انسان به خدا نيز به اين واسطهها «منحصر» شد.
عليجاني سپس سير فشردهاي از روند شكلگيري كليساهاي مختلف، به ويژه كليساي كاتوليك، ارتدوكس و پروتستان پرداخت و به سير اجمالي انديشه و رفتار كليسا رسيد. در اين قسمت وي به عنوان مقدمه به برخي ريشههاي مسيحيت، به ويژه تأثيرگذاري و بسترسازي اوليه «اِسِنيها» پرداخت. اما نسبت عيسي با اسنيها را شبيه نسبت محمد با حنفاء دانست كه ضمن اشتراكات و افتراقاتي كه بين اين آموزههاي همزمان وجود دارد، اما هيچكدام از اين پيامبران عضو و پيرو گرايشات مزبور نبودهاند.
عليجاني سپس به تأثيرپذيري (و تأثيرگذاري مسيحيت) نسبت به فرهنگهاي مختلف اشاره كرد و بر تأثيرپذيري فرهنگ آغازين مسيحيت از يهوديت، فرهنگ و قوانين رومي و گرايشات مختلف فلسفي يوناني تأكيد نمود. وي آنگاه به تاريخ انديشه و رفتار كليسا پرداخت. در اين قسمت فرضيه محوري او «تبديل تشرع احكامي يهودي به تشرع عقيدتي مسيحي» و «تبديل خشونت رومي به خشونت كليسايي» بود. عليجاني به سير آراء و افكار كليسا به ويژه در هفت شوراي مشترك كليساها پرداخت و با استناد به مصوبات هر شورا (اعتقادنامهها و لعنتنامهها) برخي مسائل عقيدتي مورد اختلاف را اين گونه برشمرد: بشر يا خدا بودن عيسي و اجزاء و ابعاد بسيار پيچيده اين بحث، عيسي يك يا دو اراده دارد؟، مسئله تمثالگراها و طرفداران شمائلها و تمثالشكنان و مخالفان استفاده از شمائل در كليسا، فيض خدا يا اراده انسان، بحث نحوه حضور حقيقي يا نمادين عيسي (جسم و خون او) در نان و شراب عشاي رباني، مسئله تقديس و عروج مريم، موضوع برزخ، مسئله مقدسين و شهداء ، تعداد ساكرامنتها (آئينهاي مقدس) و تأكيد بر هفتگانه يا دوگانه بودن آن، موضوع تعميد كودكان، كتاب دعاهاي هر كليسا، مسئله زبان مشترك يا زبان ملي هر كشور به ويژه براي استفاده در مراسمهاي روز يكشنبه، موضوع مهم فروش آموزشنامه توسط كليساها (يكي از موارد اعتراض پروتستانها به دستگاه كليساي كاتوليك)، موضوع عصمت پاپ و ...
عليجاني سپس به ادامه بحث زن در آئين مسيحيت پرداخت. او در اين قسمت به دو نكته اشاره كرد.
_ نگاه انساني عيسي به خطاكاران. وي در اين قسمت با استناد به اناجيل به توضيح نحوه برخورد عيسي با مسئله سنگسار يك زن فاحشه كه گفت اولين سنگ را به سوي او كسي بيندازد كه خود گناه نكرده است و يا، در مورد ديگر، در دفاع از يك زن بدكار كه در جمع مخاطبان عيسي حاضر شده بود، پرداخت.
_ زنان در پيرامون عيسي. وي در اين قسمت با اشاره به زنان حواري عيسي گفت نحوه رفتار عملي عيسي بيانگر آن است كه او در فرهنگ و گرايش مردسالارانه حاكم بر جامعه رفرم عملي جدياي كرده است. زنان پيرامون عيسي همواره همراه او بودند. خرج عيسي و يارانش را برخي از اين زنان كه وضع مالي خوبي داشتند ميدادند، عيسي با دو سنتشكني با يك زن سامري همصحبت ميشود، برخي زنان مروج عيسي هستند، در صحنه صليب كه همه مردان حواري عيسي فرار كرده بودند زنان حضور داشتند، نويد فرشته و سپس رستاخيز عيسي نخست براي زنان حواري او اتفاق افتاد. هر چند در بستر فرهنگ و مناسبات مردسالارانه، رسولان دوازدهگانه عيسي براي بشارت به اقوام در سرزمينهاي گوناگون، همگي مرد هستند. اما در جماعتهاي نخستين مسيحيان زنان نيز حضور و نقش دارند كه بعداًٌ با غلبه ضدرفرم بر رفرم حضور و نقش زنان در كليساها كمرنگ ميشود . ادامه بحث زن درآيين مسيحيت به جلسه بعد موكول شد.
