به نام خدا
تفكيك مسائل عام و خاص
سي و دومين جلسه از سلسله كلاسهاي «زن در متون مقدس» به ميزگرد زن در آيين مسيحيت اختصاص داشت. اين ميزگرد با حضور كشيش نينوس مقدسنيا (مسئول كليساي انجيلي آشوري تهران)؛ دكتر مسروب راطاوسيان (كشيش كليساي گريگوري ارمني و عضو شوراي ديني خليفهگري ارامنه تهران) و و رضا عليجاني برگزار گرديد.
ميزگرد با ذكر جملاتي زيبا و عميق از عيسي مسيح از سوي رضا عليجاني آغاز شد. وي آنگاه فشردهاي از عناوين مباحثي كه در بحث زن در آيين مسيحيت مطرح كرده بود، را عنوان نمود (از آنجا كه اين بحث به طور كامل در وبلاگ آمده، از تكرار آن خودداري ميكنيم).
آنگاه كشيش نينوس مقدسنيا كه داراي گرايش پروتستاني است، سخنانش را آغاز كرد. وي ضمن اشاره به ستمي كه به زنان، از دنياي قديم تا جهان كنوني ميشود، گفت در كتاب مقدس به زن احترام گذاشته شده و هيچ جا كمتر از مرد نيست. وي گفت كتاب ما دو بخش عهد عتيق و عهد جديد دارد. و همان گونه كه در عهد عتيق و جديد آمده؛ نبيها، داوران و قاضيان و ملكههاي زن وجود داشتهاند. وي افزود هر چند جدا از كتاب مقدس، در عمل مسيحيان، گاه اين احترام و مساوات رعايت نميشده است.
كشيش نينوس تأكيد نمود در اناجيل گاه مقام زنان بر مردان برتري هم دارد. مثلا وقتي همه شاگردان و حواريون مرد، بجز يوحنا، عيسي را در صحنه صليب ترك ميكنند، زنان باقي ميمانند. همچنين اين زنان هستند كه شاهد رستاخيز و عروج عيسي هستند. حتي پولس كه گفته ميشود ضدزن بوده، چنين نبوده، و بجز در مواردي خاص بنا به شرايط محيطي و تاريخي، سخناني (مثل نميگذارم زنان به مردان چيزي ياد بدهند و...) گفته است، اما وي نيز شاگردان زن داشته است و در رسالات او مشاهده ميشود كه زنان در سطوح بالاي مديريتي كليساي مورد تأييد وي قرار داشتهاند، وي افزود ما نيز به مواردي از تاريخ تاريك كليسا انتقاد داريم و امروزه نيز در كليسا به حقوق زنان كمتر توجه ميشود و در بعضي از كليساها ساختار مردسالارانهاي حاكم است. و هنوز بحث است كه آيا زنان ميتوانند كشيش و اسقف بشوند يا خير (هر چند در برخي كليساها زنان كشيش و اسقف نيز شدهاند). و به طور عكس آن نيز مسائلي افراطي از سوي برخي طرفداران حقوق زن مطرح ميشود و اتفاق ميافتد.
وي در ادامه گفت اما مسئله مهم اين است كه زن به عنوان «انسان» پذيرفته شده و در كتاب مقدس تأكيد شده كه در عيسي مسيح همه با هم برابرند؛ از جمله زن و مرد. وي اضافه كرد اما برخي موارد منفي هم در كتاب مقدس مشاهده ميشود (مثل آنكه پولس ميگويد زنها نبايد در كليسا صحبت كنند)، اما خود پولس هم در همه جا به اين نظر عمل نميكرد. بنابراين اين گونه مسائل موردي است و نظرات عكس آن نيز وجود دارد ]شبيه ناسخ و منسوخ در اسلام[.
كشيش نينوس افزود در كليساي ما بيشتر كساني كه عبادت ميكنند، روزهاي يكشنبه حضور دارند، خدمت ميكنند و هديه ميدهند، زنها هستند. ضمن آنكه بيشترين عامل اختلاف و درگيري هم باز زنها هستند، پس اگر همه جنبهها گفته ميشود، نبايد فقط به وجه منفي آن توجه نمود. ضمن آنكه در رابطه با مردها نيز هر دو جنبه مثبت و منفي را ميتوان در كتاب مقدس پيدا كرد. بنابراين بايد موارد مختلف را كنار هم گذاشت و ديد كه در مجموع و در نهايت برخورد چگونه بوده است. به نظر من در مجموع برخورد مثبت بوده است.
كشيش نينوس در ادامه با اشاره به تضعيف و اجحاف به حقوق زنان گفت همه اديان بايد كمك كنند كه اين امر نهادينه شود كه زن انساني است برابر با مرد. وي افزود البته برخي خصوصيات طبيعي زن نيز وجود دارد كه به خاطر آن زن نميتواند همپاي مردان در برخي فعاليتها و مشاغل وارد شود. همان گونه كه مردان نيز در برخي مسائل نميتوانند وارد شوند. اما مهم آن است كه كتاب مقدس ميگويد خدا انسان را آفريد، مرد و زن را آفريد. بنابراين بايد برابري انساني ْآنها را بپذيريم و درباره موارد خاص نيز به طور مستقل بحث كنيم، برخي از اينها با توجه به عرف و تفكر اجتماعي هر دوره حل ميشود ولي ما بايد به رفع تبعيض نسبت به زنان كمك كنيم.
سپس كشيش مسروب راطاوسيان كه داراي دكتراي الهيات و متعلق به گرايش ارتدوكس است سخنانش را آغاز كرد. وي نيز گفت كتاب ما دو بخش دارد: عهد عتيق و عهد جديد. و در داستان خلقت، در عهد عتيق آمده، كه زن از پهلوي مرد آفريده شده يعني زن نه از سر مرد آفريده شده كه بر او حكمراني كند و نه از پايش، تا لگدمال شود، بلكه از پهلويش، تا ياور مرد باشد. همان گونه كه در كتاب آمده كه كليسا نيز از آب و خوني كه از كنار و پهلوي عيسي بيرون آمد (در صحنه صليب كه مرد رومي نيزه به پهلوي عيسي ميزند)، به وجود آمد.
وي افزود كليسا جايگزين قوم بنياسرائيل شد، اسرائيلي كه زناكار شده بود. وي آنگاه با تفسير رمزي قطعاتي از مكاشفه يوحنا، باب 17 (تحت عنوان زن سوار بر رخش كه نقش شرارت و شيطاني زن را ترسيم ميكند) گفت به طور رمزي فهم ميشود كه اين زن، كليساي قرون وسطاست. وي تأكيد كرد مسيحي شدن قسطنطين انگيزه سياسي داشت، نه ديني. اما در ادامه توضيح داد كه كليساي قرون وسطا نكات مثبت هم داشت، ادبيات در آن دوره شكل گرفت، دانشگاهها در آن دوره به وجود آمد. هر چند نقاط منفياش نيز زياد بود تا آنجا كه گاه فاحشهها پاپ را انتخاب ميكردند. و يا وقتي دستور داده شد يك شهر را قتلعام كنند، در باره كشتار بچهها گفته شد، عيبي ندارد آنها اگر بيگناه باشند، به بهشت ميروند.
وي در ادامه گفت كليساي كاتوليك مسيحيت در قرون وسطا ادامه امپراطوري روم است. اما مسيحيت واقعي، مسيحيت معجزه و محبت است. و در كارهاي رسولان، همهاش سخن از محبت است و كسي را با زور مسيحي نميكنند. اما وي ادامه داد جنگهاي صليبي لكه ننگيني بر دين مسيحي تاريخي است نه مسيحيت واقعي. آنها به نام مسيحي بودند، اما مسيحي واقعي نبودند. كشيش مسروب آنگاه افزود در كل دوران تفتيش عقايد، 300-400 هزار نفر كشته شدند ولي در 1915 تا 1918، 5/1 ميليون نفر ارمني را قتل عام كردند.
وي در ادامه به سنتشكني مسيح در برخورد با زنان در يك جامعه يهودي كه هر روز دعا ميكردند خدايا شكر كه مرد آفريده شدم و نه زن، و يهودي آفريده شدم و نه غيريهودي و...، اشاره كرد و گفت حتي حواريون عيسي از صحبت كردن و هم سخن شدن او با يك زن (سامري) تعجب كردند. وي در پايان باز تأكيد نمود هر چه كليساي كاتوليك انجام ميدهد نبايد به نام مسيح نوشته شود. هر چند آنها در اكثريت باشند. ولي در اكثريت بودن علامت حق بودن نيست.
آنگاه نيمه دوم ميزگرد به پرسش و پاسخ كتبي حضار با دو كشيش حاضر در ميزگرد اختصاص يافت. حضار سؤالات مختلف و متنوعي در حوزههاي گوناگون (كتاب مقدس، حضرت عيسي و بويژه خدا دانستن وي از سوي مسيحيان، اغراق بر شخصيت وي در اناجيل، برخي آموزههاي شديدا انحصارگرايانه مسيحيت در عهد جديد، رسميت نهاد كليسا، رفتار تاريخي كليسا و تعارض آن با محبت مسيحي و... و نيز سؤالات متعددي در باره مسئله زنان در مسيحيت مانند نقش حوا در گناه نخستين و محكوميت ابدي او به تبعيت از مرد، جملات مختلف پولس، مسئله حجاب و ارث و بويژه سختگيري در طلاق و تأكيد بر تجرد و...) مطرح نمودند كه به علت كثرت و تنوع و گستردگي آنها امكان ارائه خلاصه آن ميسر نيست و پس از آمادهسازي كامل متن پرسش و پاسخ شرح كامل آن در وبلاگ خواهد آمد.
جلسه آينده كلاس به ميزگرد زن در آيين اسلام با حضور برخي از روحانيون حوزه علميه قم اختصاص خواهد داشت كه در 14 شهريور ماه، تشكيل خواهد شد.
